در اینجا صحبت ما از ارتش و نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران است. ارتشی که فراز و نشیبهای بسیار را پشت سر نهاده. ارتشی که طی بیش از 2500 سال برقراری آن، شکستها و پیروزیهای فراوان دیده و طی قرون متوالی تا آنجا که در توان خود داشته از مرز و بوم وطن با دلاوری دفاع کرده و هرگونه تجاوز اجنبی را با جانبازیها و جانفشانیهای سربازان و افسران غیور خویش پاسخگو بوده است. ارتشی که گذشته از پاسداری از مرزهای کشور در همه جا به کمک مردم شتافته و در پیشبرد و حفظ فرهنگ و سنن ملی ایران و ایرانیان نقش بزرگی را ایفا نموده. ارتشی که روزی با فرماندهی والای اعلیحضرت رضاشاه کبیر جان گرفت و با رهبری و درایت اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر به پیشرفته ترین تجهیزات و سلاحهای جهان و دلیرترین و با استعدادترین نفرات نظامی مجهز گردیده و در رده پنجمین ارتشهای جهان جای گرفته بود. ارتشی که باقی مانده آن با وجود ضربات هولناک ملایان غاصب برپیکر آن قریب به 8 سال بطور مستمر در جبه های نبرد نابرابر با حداقل مقدورات ولی با حداکثر شهامت و دلاوری در مقابل دشمن متجاوز بعثی ایستادگی و مبارزه کرده و پوزه کثیف آنها را بخاک مالید.

یادگارهای گرانبهای مادی و معنوی که شاهان پهلوی در ارتش ایران از خود باقی گذاشتند هرگز فراموش شدنی نیست و هرگونه توفیقی که سربازان و افسران ارتش در راه خدمت به میهن از زمان تاسیس ارتش نوین ایران و تا امروز حاصل نموده اند، در اثر زحمات شبانه روزی و مراقبت های دائمی و پندهای پدرانه این پدران تاجدار ما بوده است.

متاسفانه با وجود این همه حقایق تاریخ اکثر مردم ملت ایران از ماهیت کلی و قدرت عظیم نیروهای مسلح ما و آنچه که بوده و آنچه که از دستش داده ایم بی اطلاع هستند. ما در این تارنما سعی خواهیم نمود در راه شناخت هرچه بیشتر این حقایق شما را یاری نمائیم.

وقایع جنگ دوم جهانی ضربات هولناک و سنگینی را بر ستون فقرات نیروهای مسلح ایران وارد آوردند و سازماندهی مجدد نیروها مستلزم سالها تلاش و مبالغ هنگفتی هزینه مالی گردید.

با این حال این جنگ اولین و آخرین رویداد تاثیرگذار بر تاریخ و بدنه نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران نبود و همانطور که قبلا گفته شد درایت، همت، پشتکار و دلسوزی شاهان پهلوی در کنار افسران و نیروهای وطن پرست ایرانی باعث گردید که تا زمان بروز فاجعه انقلاب اسلامی در ایران، ارتش شاهنشاهی ایران با تولدی دوباره به مقام پنجمین ارتش غیر اتمی جهان دست یابد.

سازماندهی ارتش شاهنشاهی ایران

"ستاد" واژه ای است فارسی که از اوایل به سلطنت رسیدن اعلیحضرت رضاشاه کبیر به جای کلمه عربی " ارکان حرب قشون" برای ارتش ایران برگزیده شد که بعدها در زمان سلطنت اعلیحضرت محمدرضاشاه آریامهر به نام "ستاد بزرگ ارتشتاران" تغییر نام داد. ستاد در هر یگان مرکز فرماندهی و هماهنگ کننده آن واحد است. در نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران در هر واحد بزرگتر از گردان یک ستاد وجود داشت که به همان ترتیب سلسله مراتب تحت فرمان ستاد یگانهای بالاتر از خود بود.  ستاد بزرگ ارتشتاران نیز مرکز فرماندهی و هماهنگ کننده کل واحدهای نیروهای مسلح شاهنشاهی بود که از ادارات و دوایر مختلف تشکیل شده و در راس آن رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران (معمولا در سالهای قبل از انقلاب با درجه ارتشبدی) قرار داشت که از لحاظ مسئولیت و کسب فرمان مستقیما تحت دستورات شخص شاهنشاه قرار داشت. آموزش دوره عالی نظامی "فرماندهی و ستاد" جهت نیل افسران به درجات تیمساری از پیش از سال 1320 در دانشگاه جنگ و پس از سال 1336 در دانشکده فرماندهی و ستاد (دافوس) انجام میگرفت.

سلسله مراتب فرماندهی

شخص شاه بعنوان رهبر کشور و بر مبنی قانون اساسی مشروطه، فرمانده کل نیروهای مسلح شاهنشاهی را بعهده داشته و تصمیمات اساسی در رده بالای نظامی توسط وی انجام میگرفت. دومین مقام در رده ارتش پس از شخص شاه فرمانده ستاد بزرگ ارتشتاران و بمراتب پس از وی فرماندهان نیروهای سه گانه ارتش قرار داشتند هرچند که در بعضی موارد گزارشات نیروها مستقیما از سوی فرماندهان به شخص شاه داده میشد. در بخش نیروهای انتظامی (شهربانی - ژاندارمری و ساواک) ریاست این نیروها با شخص نخست وزیر بود که هم او وزیر جنگ را تعیین مینمود. وزیر جنگ در زنجیره فرماندهی ارتش مقام تصمیم گیرنده در امر عملیاتی نبود و تنها به مسائل بودجه و خریدهای تسلیحاتی ارتش رسیدگی مینمود

نیروی زمینی شاهنشاهی

نیروی هوایی شاهنشاهی

نیروی دریایی شاهنشاهی

ژاندارمری

شهربانی

ساواک

شهدای نیروهای مسلح

صنایع نظامی