|
از
قرائن چنین
برمیاید که
ارتش ایران
الین ارتش
در جهان بوده
که زنان را
در صفوف خود
به خدمت گرفته
است، چرا که
دریاسالار
آرتیمز در
480 سال قبل از
میلاد مسیح
فرماندهی نیروی
دریائیی ایران
را بعهده داشته
است.
|
|
در
کتابهای تاریخ
ایران باستان
و 50 سال دریانوردی
ایران مینویسند:
در دوران هخامنشیان
در سرزمین
"کاریه" یکی
از قسمتهای
آسیای صغیر
(سوریه فعلی)
که پایتخت
آن "هالیگارناس"
نام داشت پادشاهانی
حکومت میکردند
که تابع حکومت
شاهنشاهی ایران
بودند و به
ایران خراج
میدادند و
ملکه آرتیمز
یکی از فرمانروایان
این مرز و بوم
بود. در جنگ
ایران و یونان
هنگامی که
فرمان بسیج
دریائی داده
شد، ملکه آرتیمز
با پنج فروند
کشتی جنگی
که خود فرماندهی
آنها را برعهده
داشت به نیروی
دریائیی با
عظمت خشایارشا
پیوست و در
جنگ سالامین
آنچنان شهامت
و شجاعتی از
خود بروز داد
که مورد تحسین
دوست و دشمن
قرار گرفت
و حتی در سخت
ترین شرایط
با تهور و چالاکی
تمام قسمتی
از نیروی دریائی
ایران را از
خطر نابودی
نجات داد و
بهمت و کمک
وی بود که دامنه
قدرت و نفوذ
امپراتوری
هخامنشیان
به مرزهای
آبی غرب یونان
رسید. به این
مناسبت ملکه
آرتیمز به
کسب افتخار
فرمان دریاسالری
از طرف شاهنشاهی
ایران نائل
آمد و اولین
بانوئی است
که در تاریخ
دریانوردی
جهان سمت فرماندهی
دریائی داشته
است
|
|
بهمین
عنوان با اعلام
تساوی حقوق
سیاسی زن و
مرد ایرانی
از سوی شاهنشاه
آریامهر، نیروی
دریائی شاهنشاهی
ایران ناوشکن
بزرگ خود که
ناو سرفرماندهی
نیرو نیز بحساب
میآمد را بنام
"آرتیمز" نامگذاری
نمود. لازم
به تذکر است
که در سنت دریانوردی
مرسون است
زنی در وقت
به آب انداختن
کشتی و یا ناو
جنگی با رها
کردن و کوفتن
یک شیشه گلاب
یا شامپاین
به دماغه ناو
آنرا به آب
میاندازد و
مادر ناو لقب
میگیرد، کمااینکه
ناوشکنهای
عظیم ایرانی
هم هریک نام
زنی را که مادر
ناو است برخود
دارند. شاهزاده
شهناز مادر
ناو سام (اولین
ناوشکن موشک
انداز ایران)
و شاهدخت فاطمه
پهلوی مادر
ناو رستم و
زال (دو ناو
پرقدرت ایرانی)
و والاحضرت
شاهدخت شمس
پهلوی مادر
ناو فرامرز
و خانم پروین
ا فشار مادر
ناو بندر عباس
بودند
|
آرتیمز
تنها زن ایران
باستان نبود
که در صفوف ارتش
ایران در کنار
رلیر مردان
ما برای دفاع
از خاک میهن
جنگید. ناریخ
نظامی ایران
نام دهها تن
از این بانوان
غیور را در خود
به ثبت رسانده
است که اسامی
تعدادی از آنها
چنین است:
-
پانته
آ (زن ژنرال
آرسیاب) - زمانی
فرمانده ای
گارد جاویدان
سلسله هخامنشی
را بعهده داشت.
-
آرتونیس
(همسر آرتاباز
یکی از سپهبدان
داریوش) - در
زمان داریوش
کبیر یکی از
فرماندهان
شجاع سپاه
ایران بود.
-
پری
ساتیس (زن
داریوش دوم)
- درجه ارتشبدی
داشت.
-
آمستریس
(دختر پری ساتیس
و داریوش دوم)
- در سپاه ایران
فرمانده بود
-
استاتیرا
(دختر داریوش
سوم) - نیز از
فرماندهان
سپاه پارس
بود
-
سورا
(دختر اردوان
پنجم) - دست
راست پدر بود
و در جنگها
دلاورانه
همراه پدر
می جنگید و
سمت سپهبدی
داشت.
-
آپارانیک
- همراه رستم
فرخزاد همچون
یک شیر زن تا
آخرین قطره
خون با اعراب
متجاوز دلیرانه
جنگید.
-
نگان
- زن دیگری بود
که در جنگ چریکی
علیه عربها
جنگید
|
|
زنان
در ارتش نوین
ایران:
|
|
از
زمان تشکیل
ارتش نوین
ایران و در
طول سلطنت
پرافتخار خاندان
پهلوی، زنان
دلیر ایران
با حضور همیشگی
خویش در یگانهای
مختلف نیروهای
نظامی و انتظامی
و همراه و همگام
با مردان کشور
خود سهم بزرگی
را در دفاع
از خاک مقدس
میهن آریائیمان
عطا کرده و
در این راه
حتی جانفشانی
هایی نیز نموده
اند. اولین
سرتیپ زن ایرانی
تیمسار سرتیپ
مرضیه ارفع
بود. وی در سال
1312 بدستور رضاشاه
کبیر با درجه
همردیف سروانی
مشغول بخدمت
در ارتش شاهنشاهی
گردید و در
حقیقت این
آغاز فعالیت
زنان در ارتش
شاهنشاهی ایران
بود. در سال
1338 بعنوان اولین
زن ایرانی
بدرجه سرتیپی
ارتقاء یافت
و در سال 1341 پس
از 30 سال خدمت
در ارتش شاهنشاهی
از خدمت بازنشسته
شد. وی در تاریخ
23/2/1357 چشم از جهان
فرو بست.
گمان
میرود که رسته
پزشکی اولین
واحدی بود
که زنان را
در سازمان
خود بخدمت
دعوت نموده
است. راه خدمت
زنان در رشته
پزشکی ارتش
شاهنشاهی از
سال 1314 توسط بانو
عذرا دفتری
با یاری تیمسار
سرلشگر دکتر
دفتری گشوده
شد و از آن پس
آموزشگاه بهیاری
نیروی زمینی
شاهنشاهی زنان
را بصورت شبانه
روزی و پرداخت
کمک هزینه
با شرایط مناسب
میپذیرفت.
با این حال
تا سالها بعد
ورود دخترها
به دانشکده
افسری نیروی
زمینی مقدور
نبود. در اول
مهرماه 1348 برای
اولین بار
تعدادی از
فارق التحصیلان
دوشیزه ایرانی
به دانشکده
افسری وارد
و در پایان
دوره تحصیلی
به دریافت
درجه ستوان
2 مفتخر شدند.
|
|
|
|
|
|
دختران
ارتش شاهنشاهی
در حال آموزش
نظامی
|
دختران
ارتش شاهنشاهی
در حال آموزش
نظامی
|
دختران
ارتش شاهنشاهی
|
|
|
دختران
سپاهیان انقلاب
سفید:
|
|
تا
سال 1357 دختران
سپاهی در 10 مرکز
آموزش نظامی
در تهران و
دیگر شهرها
بطور شبانه
روزی سرگرم
آموزش نظامی
و دروس حرفه
ای خویش بوده
و زندگی با
انضباطی داشتند.
شیپور بیدار
باش ساعت 5 صبح
زده میشد و
دختران لباسهای
متحدالشکلی
را به تن کرده
و برای شرکت
در مراسم صبح
گاهی آماده
میشدند. دو
روز در هفته
را در اختیار
ارتش بودند
و تمرین نظامی
میکردند و
4 روز دیگر را
به فرا گرفتن
دروس مختلف
میپرداختند.
در تمام ساعات
خدمت دختر
سپاهی همچون
یک سرباز مسئول
و با انضباط
از آداب و قوانین
نظامی تبعیت
میکرد و جالبت
آنکه همه زنان
و دختران با
خاطرات خوش
و فراموشنشدنی
از این دوره
یاد میکنند.
تا قبل از بروز
فاجعه 1357 در مرکز
آموزش دختران
سپاهی در تهران
200 نفر بطور شبانه
روزی سرگرم
آموزش بودند.
|
|
دختران
سپاهی دانش:
|
|
6
خرداد 1347 تاسیس
سپاه دانش
دختران و بانوان
مشمول خدمت
که به دریافت
دیپلم تا دکترا
نائل آمده
بودند برای
یک خدمت 6 ماهه
در روستاهای
کشور تصویب
و برای اجرا
به دولت ابلاغ
شد و بالاخره
از رزو شانزدهم
مهرماه 1347 صدها
تن از بانوان
ایرانی با
پوشیدن یونیفورم
خدمت آمادگی
خود را برای
ترویج سواد
و بهداشت در
روستاهای دوردست
کشور اعلام
نمودند. دولت
برای این امر
2700 دختر داوطلب
میخواست و
در این روز
بدین منظور
10 هزار نفر با
میل خود اسم
نویسی کرده
و از ساعت 7 صبح
دسته دسته
در مقابل دبیرستان
نظام واقع
در خیابان
سپه جمع شده
و ازدحام بی
سابقه ای را
بوجود آوردند.
حتی مسئولین
امر تصور نمیکردند
که در آغاز
این برنامه
انقلابی و
اجتماعی اینهمه
دختر داوطلب
خدمت شوند
و این استقبال
پرشور روی
زن ایرانی
را در چشم جهانیان
سفید کرد و
باعث غرور
و افتخار زن
آزاد شده ایران
شد.
|
|
|
|
|
|
|
دختران
سپاهی دانش
|
دختران
سپاهی دانش
|
دختران
سپاهی دانش
|
دختران
سپاهی دانش
|
|
|
از
اولین دوره
خدمت دختران
سپاهی تا پایان
سال 1355 حدود 40
هزار دختر
جمعا بعنوان
سپاهیان انقلاب
سفید شاه و
مردم خدمت
سپاهی کردند
که تعداد سپاهیان
دختر شاغل
در روستاها
به رقمی در
حدود 35.986 نفر
میرسید. بعلاوه
تنها در همان
سال تعداد
3.071 دختر سپاهی
در 12 مرکز آموزش
دختران مشغول
آموزش بودند.
|
|
دختران
سپاهی دوره
هفدهم در فروردین
سال 1356 به روستاها
اعزام شدند
و داوطلبین
دوره هیجدهم
از اسفند 1355 برای
خدمت زیر پرچم
نام نویسی
کرده بودند.
دختران سپاه
دانش معمولا
دوره آموزش
شش ماهه ای
را در دو قسمت
تخصص و نظامی
میگذراندند.
در آموزش تخصصی
500 ساعته روستهای
تدریس، جامعه
شناسی و تعاون
و امور اداری
و فوق برنامه
را میاموختند
و در آموزش
نظامی 256 ساعته،
دفاع از خود،
آئینهای نظامی
و اسلحه شناسی
و تیراندازی
را فرا میگرفتند.
این دختران
وظیفه شناس
و میهن پرست
و انسان دوست
در دورترین
روستاهای کشور
خدمت کرده
و در بهبود
اجتماعی جامعه
دهات ایران
نقش موثری
را ایفا نمودند.
|
|
دختران
سپاهی بهداشت:
|
|
تعداد
دخترانی که
زیر عنوان
سپاهیان بهداشت
در دهات ایران
خدمت میکردند
تا اسفند 1355 به
4300 نفر رسیده
و اینها دختران
و زنان پزشک،
قابله، متخصصین
علوم آزمایشگاهی،
پرستاری، تغذیه
و روانشناسی
بودند بعلاوه
دیپلمه هائی
که برای انجام
خدمات بهداشتی
دوره و آموزش
لازم را دیده
بودند. پانزدهمین
دوره خدمت
سپاهیان بهداشت
از مهرماه
سال 1355 شروع شد
و دختران در
این دوره در
ده مرکز آموزش
و پادگان نظامی
بطور شبانه
روزی زندگی
میکردند و
آموزش میدیدند.
تعداد دختران
تحت تعلیم
در مراکز دهگانه
آموزش و پادگانهای
نظامی تا اسنفد
همان سال 980 نفر
بود که اندکی
بعد بمحل خدمت
خود اعزام
گردیدند. دختران
دیپلمه سپاهیان
بهداشت خدمتشان
بطور شبانه
روزی بود و
در هفته 24 ساعت
مرخصی داشتند
ولی بانوان
لیسانسه و
دکتر که شوهر
داشتند شب
به خانه خود
رفته و اگر
بچه داشتند
میتوانستند
بچه های خود
را روزها بمراکز
آموزش بیاورند
تا از بچه هایشان
در مهد کودکهای
این مراکز
نگهداری شود.
|
|
دخترهای
دیپلمه سپاهی
بهداشت در
پایان دوره
ششماهه آموزشی
به سه گروه
تقسیم میشدند
که عبارت بودند
از: 1- مروجین
تنظیم خانواده
2 - ماما سپاهی
3- آمارگران
بهداشتی
|
|
در
برنامه کار
مروجین بهداشت
با اینکه اولویت
با اجرای برنامه
تنظیم خانواده
بود معهذا
دختران در
امور واکسیناسیون،
بازدید منزل،
بهداشت مادران
حامله و تغذیه
کودکان و هدایت
آنها بمراکز
بهداشت خانواده
نیز فعالانه
میکوشیدند.
پس از شش ماه
آموزش در مرکز،
دختران مروج
و آمارگر بهداشتی
برای رفتن
به روستاها
آماده میشدند
ولی ماما سپاهی
سه ماه اضافه
دوره داشت
تا با فوت و
فن زایمان
و کمک به زن
حامله و بهداشت
او آشنا شود.
از میان 100 دختر
سپاهی 5% گروهبان
یکم، 10% گروهبان
دوم و 85% گروهبان
سوم میشدند
و بسیاری از
آنها بخشها
و روستاهای
مورد علاقه
خود را شخصا
انتخاب میکردند
و غالبا ترجیح
میدادند به
روستاهای دور
افتاده بروند
تا به مردمی
که کمتر از
مزایای اجتماعی
بهده مند هستند
کمک کنند و
بسیاری از
آنها پس از
خاتمه دوره
خدمت در همان
روستا میماندند
و به استخدام
وزارت تندرستی
و رفاه درمیآمدند.
|
|
مروجین
جمعیت و تنظیم
خانواده اکثریت
گروه دختران
سپاهی بهداشت
را تشکیل میدادند.
تعداد 2440 نفر
دختر پزشک
و مروجین خانواده
پس از 6 ماه تعلیم
و آموزش طی
سال 1355 به روستاها
و بخشها رفتند
که کارشان
تشویق زنان
روستائی به
استفاده از
وسایل ضدبارداری
و تشویق آنها
به مراجعه
به کلینیکهای
مادر و کودک
بود. آنها فقط
در سال 1353 در سراسر
کشور 200 هزار
زن مراجعه
کننده به درمانگاه
برای استفاده
از قرصهای
ضدبارداری
داشتند و بیش
از 15 هزار بار
به در منازل
روستائیان
رفته و با زنان
روستائی درباره
فوائد جلوگیری
از تولد اولاد
زیادی گفتگو
کردند. دخترها
جلسات تعلیم
و آموزش را
در کلینیک
و در خارج از
کلینیکها برگزار
میکردند و
فقط در یکسال
نزدیک به 600 هزار
شرکت کننده
در جلسات آموزش
گروهی داشته
اند.
|
|
واکسیناسیون
و تهیه شناسنامه
بهداشتی هم
کار دختران
کمک پزشک سپاهی
بهداشت بود.
از میان دخترهای
کمک پزشک گروهبان
سوم زهرا بحری
آب کناری
در دو دوره
1354-55 افتخارآفرین
شد و در ضمن
آنکه در ده
فرنج خمین
خدمت میکرد
آنقدر محبوبیت
پیدا کرد که
مردم ده او
را بعنوان
کدخدا انتخاب
کردند.
|
|
دختران
آمارگر کمترین
تعداد گروه
دختران سپاهی
بهراشت را
تشکیل میدادند
و کارشان تهیه
آمار تنظیم
خانواده بوده
است. تعداد
آنها در تمام
ایران در سال
1355 تنها 200 نفر
بود.
|
|
زنان
در نیروی دریایی
شاهنشاهی:
|
|
ماما
سپاهی ها درخشانترین
چهره های دختران
سپاهی بودند
زیرا که کمبود
قابل توجه
قابله ها را
در دهات ایران
جبران میکردند
و از مرگ و میر
زنان حامله
و نوزادان
آنها جلوگیری
مینمودند.
بهترین نمونه
اینگونه دختران
خدمتگزار و
نوع دوست گروهبان
صغری کشاورز
ماهورانی
است که در تاکستان
قزوین برای
30 هزار نفر خدمت
کرده و طی پانزده
ماه به 90 زایمان
بدون مرگ و
میر با جدیت
و لیاقت تمام
کمک کرده است.
|
|
قرنها
پس از آرتیمز
دیگر زنی به
نیروی دریائی
ایران راه
پیدا نکرد.
اوایل سالهای
50 خورشیدی تعدادی
از زنان دریانورد
در ناو "فارور"
شیروخورشید
سرخ ایران
مشغول بکار
شدند و اندکی
پس از آن نام
5 دختر ناوبان
ایرانی در
تاریخ دریانوردی
کشورمان به
ثبت رسید و
از آنان بعنوان
پیشقراولان
دریانورد در
عصر جدید یاد
میشود. این
5 دختر جوان
ایرانی که
با درجه ناوبان
دومی وارد
خدمت در نیروی
دریایی شاهنشاهی
شده و اولین
افسران زن
این نیرو بودند
پس از تعلیمات
مشکل و گذراندن
امتحانات در
ایران و آمریکا
شایستگی دریافت
مقام افسری
در نیروی دریائی
شاهنشاهی را
احراز کرده
و در مشاغل
لجستیکی و
پشتیبانی از
ناوهای جنگی
خدمت مینمودند.
آنها پس از
گذراندن تحصیلات
دانشگاهیی
خود در ایران
و دوره دو ساله
آموزشی در
مدرسه افسران
داوطلب در
"نیوپورت"
آمریکا و دانشگاه
دریائی "مونتره"
کالیفرنیا
وارد خدمت
در نیروی دریائی
ایران شدند
و در پست های
خود در بندرعباس
و بندر پهلوی
و تهران مستقر
گردیدند و
در رشته های
کمیسر دریائی
و در بخش تدارکات
ناو، لجستیکی
و کارگزینی
و آموزشی نیروی
دریائی آغاز
بکار نمودند.
|
|
این
5 ناوبان زن
نیروی دریائی
شاهنشاهی عبارت
بودند از:
|
-
ناوبان
شیرین پورسیاهی
- او اولین دختری
است که در شرایط
سخت و مشکل
زندگی در بندرعباس
داوطلب خدمت
شد و بعنوان
آجودان فرمانده
ناوهای خلیج
فارس مشغول
بخدمت گردید.
-
ناوبان
شهین دخت فاضل
خسروی - پس
از طی دوره
آموزش به درجه
افسری نایل
آمده و در کارگزینی
نیروی دریائی
خدمت مینمود.
-
ناوبان
آذردخت نوروزی
تیموری - در
بخش آموزشی
آموزشگاه
همافری نیروی
دریائی در
بندر پهلوی
آغاز بکار
کرد.
-
ناوبان
هاجر مستانه
لاریجانی
- در قسمت لجستیکی
نیروی دریائی
آغاز بخدمت
نمود.
-
ناوبان
ثریا واعظی
- در دوره آموزشی
در نیوپورت
آمریکا در
میان یک گروه
30 نفری شاگرد
اول شد و استعداد
زیادی در خدمت
نیروی دریائی
از خود بروز
داد
|
|
لازم
بیادآوریست
تا قبل از انقلاب
سال 1357 بیش از
10% پرسنل در حال
آموزش مجتمع
آموزشی نیروی
دریایی شاهنشاهی
در بندر پهلوی
را زنان تشکیل
میدادند.
|
|
زنان
در نیروی هوایی
شاهنشاهی:
|
|
از
سال 1345 برای نخستین
بار در نیروهای
مسلح شاهنشاهی
در برنامه
پذیرش جوانان
برای طی دوره
های تخصصی
هوایی و خدمت
در کادر ثابت
این نیرو از
دختران داوطلب
نیز دعوت بعمل
آمد و دختران
داوطلب طی
یک دوره دو
ساله بدرجه
استواری نائل
شده و سپس جهت
تکمیل تحصیلات
هوایی به آموزشگاه
افسری فنی
نیروی هوایی
رفته و پس از
طی دوره دو
سال آموزش
افسری به درجه
ستوان دومی
مفتخر میشدند.
بالاترین درجه
دخترها در
این قسمت ستوان
دومی بود ولی
در سالهای
بعد با کسب
تجربه و آموزش
افسری و ابراز
لیاقت بیشتر
درجات آنها
تا تیمساری
نیز میتوانست
بالا رود. دختران
همافر در قسمتهای
ارتباطات و
مشاغل فنی
نیروی هوایی
بکار مشغول
بودند و عده
ای از دخترهای
دیپلمه نیز
وارد آموزشگاه
همافری که
یکی از رشته
های فنی هواپیمائی
است شده و به
درجه همافر
سومی رسیدند.
عده ای از دختران
دارنده سیکل
دوم به بالا
به آموزشگاه
گروهبانی وارد
و با درجه گروهبان
دومی فارق
التحصیل میگردیدند.
گروه زیادی
از دختران
نیز در آموزشگاه
بهیاری و آموزشگاه
عالی پرستاری
نیروی هوایی
شاهنشاهی بخدمت
مشغول بودند.
اولین زنی
که در نیروی
هوایی به درجه
سرهنگی مفتخر
گردید سرهنگ
دوم دکتر پروانه
نوروار است.
پس از ایشان
چند نفر از
خانمهای پزشک
در نیروی هوایی
شاهنشاهی تا
درجه سرهنگ
دومی ارتقا
یافتند. همچنین
تا قبل از انقلاب
سال 1357 تمامی
پرسنل آموزشگاه
مهمانداری
نیروی هوایی
شاهنشاهی را
زنان تشکیل
میدادند.
|
|
منابع:
|
